शेतकरी बांधवांनो, अधिक उत्पन्न मिळवण्याच्या घाईत तुम्हीही मातीची एक महत्त्वाची काळजी विसरत तर नाही ना? आज शेतीमध्ये भरघोस पिकांचे ध्येय डोळ्यासमोर असताना, जमिनीची खरी ताकद असलेल्या पोषक घटकांकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते. ‘द फर्टिलायझर इन्स्टिट्यूट’च्या एका महत्त्वपूर्ण सर्वेक्षणानुसार, उत्तर अमेरिकेतील जवळपास निम्म्या म्हणजेच ४६% जमिनीत फॉस्फरस (P) आणि ४४% जमिनीत पोटॅशियम (K) चे प्रमाण चक्क धोक्याच्या पातळीपेक्षा खाली आले आहे!
जमिनीची ताकद का कमी होत आहे?
मोझॅक कंपनीचे व्यावसायिक शाश्वतता प्रमुख, कीथ बायर्ली यामागचे मोठे कारण स्पष्ट करतात. गेल्या २५ वर्षांत पिकांद्वारे पोषक घटकांचा वापर अभूतपूर्व रित्या वाढला आहे. मका आणि सोयाबीनच्या बाबतीत हा वापर २५% पेक्षा जास्त, तर गव्हासाठी सुमारे २०% वाढला आहे. बायर्ली यांच्या मते, “जेव्हा शेतात पोषक द्रव्यांची कमतरता जाणवू लागते, तेव्हा त्याचे मूळ कारण म्हणजे पिकांची वाढलेली गरज आणि त्या तुलनेत उत्पन्नाच्या उद्दिष्टांचे योग्य व्यवस्थापन न होणे.”
मातीचे बदलते वातावरण ठरतेय अडथळा
फक्त पिकांचा वापरच नव्हे, तर जमिनीची ढासळती प्रकृतीही या आव्हानात भर घालत आहे. हेलेना कंपनीचे ब्रँड मॅनेजर जेसन ग्रेगरी सांगतात, “मातीच्या वातावरणातील गुंतागुंतीमुळे आपण जमिनीत दिलेली पोषक द्रव्ये अपेक्षेप्रमाणे काम करू शकत नाहीत.” अनेकदा ही द्रव्ये जमिनीतच अडकून पडतात, पाण्यासोबत वाहून जातात, झिरपतात किंवा मातीतील इतर घटकांच्या प्रभावामुळे निष्फळ ठरतात. यात मातीचा पीएच (pH) स्तर देखील अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
उत्पादनाचा सोपा मंत्र: योग्य व्यवस्थापन
जास्तीत जास्त नफा आणि विक्रमी उत्पन्न मिळवण्याचे स्वप्न प्रत्येक शेतकऱ्याचे असते. परंतु हे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी केवळ रासायनिक खतांचा मारा करून चालणार नाही, तर फॉस्फरस (P) आणि पोटॅशियम (K) यांचे अचूक आणि प्रभावी व्यवस्थापन करणे ही काळाची गरज बनली आहे. जमिनीला तिची योग्य ऊर्जा दिली तरच शेतकरी राजाला अपेक्षेपेक्षा जास्त भरघोस उत्पादन मिळू शकेल!